Opublikowano: sobota, 11 luty 2012

Spis treści

 

 

Wymagania egzaminacyjne - poziom podstawowy

 

I. WIADOMOŚCI I ROZUMIENIE

Zdający zna fakty, rozumie i stosuje pojęcia, prawidłowości i teorie  

oraz przedstawia i wyjaśnia zdarzenia, zjawiska i procesy:

 

 

1.  Funkcjonowanie systemu przyrodniczego Ziemi – zjawiska, procesy, wzajemne zależności, zmienność środowiska w czasie i przestrzeni, równowaga ekologiczna,

Zdający potrafi:

1) wyróżnić poszczególne elementy przyrodniczego systemu Ziemi (geosfery oraz ich składowe), określić ich cechy,

2) przedstawić wpływ kształtu i ruchów Ziemi  na funkcjonowanie systemu przyrodniczego Ziemi,

3) przedstawić i wyjaśnić przestrzenne zróżnicowanie środowiska przyrodniczego,

4) wskazać przykłady wzajemnych relacji między elementami środowiska przyrodniczego,

5) wykazać się znajomością procesów geologicznych wewnętrznych i zewnętrznych kształtujących

powierzchnię lądów i dna oceanicznego,

6) wykazać się znajomością cech podstawowych form ukształtowania powierzchni Ziemi,

7) scharakteryzować ukształtowanie powierzchni kontynentów i wybranych obszarów, w tym Polski,

8) wykazać się znajomością podstawowych elementów budowy geologicznej (głównych rodzajów skał  i ich wzajemnego ułożenia – struktur tektonicznych),

9) przedstawić przykłady wpływu budowy geologicznej  i działalności procesów geologicznych na ukształtowanie powierzchni,

10) wykazać się znajomością zjawisk meteorologicznych, procesów pogodotwórczych i klimatotwórczych,

11) przedstawić charakterystyczne zmiany pogody,  np. w czasie przemieszczania się frontów atmosferycznych,

12) wskazać przyczyny i konsekwencje zmienności pogody,

13) wykazać się znajomością podstawowych zasad prognozowania pogody,

14) przedstawić przykłady wpływu pogody na warunki życia i działalność człowieka,

15) wykazać wpływ czynników geograficznych na przebieg

procesów klimatotwórczych,

16) przedstawić i wyjaśnić cechy klimatów strefowych i astrefowych z uwzględnieniem klimatu Polski,

17) przedstawić obszar występowania (zasięg) stref klimatycznych i głównych typów klimatu,

18) przedstawić przykłady wpływu klimatu na przebieg procesów rzeźbotwórczych, gleby, roślinność, świat zwierzęcy,

19) przedstawić procesy krążenia wody w przyrodzie,

20) przedstawić elementy hydrosfery (oceany i morza, rodzaje wód lądowych – powierzchniowych i podziemnych) i zróżnicowanie ich zasobów,

21) przedstawić i wyjaśnić zróżnicowanie fizycznogeograficzne oceanów i mórz ze szczególnym uwzględnieniem Morza Bałtyckiego,

22) wykazać się ogólną znajomością cech sieci wodnej kontynentów i Polski oraz wyjaśnić zróżnicowanie  tej sieci,

23) wykazać się znajomością cech i warunków powstawania oraz rozmieszczenia lodowców,

24) wykazać się znajomością geograficznych uwarunkowań zróżnicowania gleb i świata organicznego,

25) przedstawić rozmieszczenie i cechy głównych zbiorowisk roślinnych w powiązaniu z warunkami środowiska,

26) wykazać się znajomością zjawisk geologicznych, atmosferycznych, hydrologicznych i biologicznych

wywołujących klęski żywiołowe,

27) wskazać obszary występowania, scharakteryzować zagrożenia oraz przyczyny i konsekwencje klęsk żywiołowych,

28) podać przykłady konsekwencji zakłócenia równowagi  ekologicznej w wyniku procesów naturalnych i działalności człowieka,

2. funkcjonalne  i przestrzenne powiązania  oraz wzajemne zależności w systemieczłowiek – przyroda – gospodarka,

Zdający potrafi:

1) przedstawić wpływ środowiska przyrodniczego na życie i działalność człowieka,

2) przedstawić relacje człowiek – środowisko przyrodnicze na różnych etapach rozwoju społeczno-gospodarczego,

3) wykazać wpływ czynników politycznych, gospodarczych i kulturowych na życie i działalność człowieka,

4) wykazać wpływ występowania zasobów naturalnych  na działalność gospodarczą człowieka,

5) przedstawić konsekwencje pozyskiwania i wykorzystywania zasobów naturalnych,

6) scharakteryzować przykłady racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody, w tym wykorzystanie alternatywnych źródeł energii,

7) przedstawić konsekwencje ingerencji człowieka w system przyrodniczy Ziemi ze szczególnym uwzględnieniem zmian klimatycznych,

8) przedstawić na przykładzie Polski rolę parków narodowych i innych form ochrony przyrody w zachowaniu naturalnych walorów środowiska,

3. typy gospodarowania  w środowisku  i ich następstwa,

Zdający potrafi:

1) przedstawić i wyjaśnić zróżnicowanie sposobów gospodarowania w rolnictwie w Polsce i na świecie,

2) wykazać wpływ działalności rolniczej na środowisko,

3) scharakteryzować gospodarcze wykorzystanie zasobów oceanów,

4) przedstawić zróżnicowanie gospodarowania zasobami leśnymi na świecie oraz jego skutki,

5) wykazać się znajomością uwarunkowań rozmieszczenia i rozwoju przemysłu wydobywczego i przetwórczego, z uwzględnieniem przykładów z obszaru Polski,

6) przedstawić konsekwencje przyrodnicze i społecznogospodarcze działalności przemysłowej,

7) przedstawić uwarunkowania i konsekwencje rozwoju transportu oraz innych usług w Polsce i na świecie,

8) przedstawić przykłady obszarów o różnym sposobie zagospodarowania,

9) wyjaśnić przyczyny zróżnicowania zagospodarowania

4. przyczyny i skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności  na Ziemi,

Zdający potrafi:

1) scharakteryzować zróżnicowanie rozmieszczenia ludności w Polsce i na świecie,

2) wykazać wpływ czynników przyrodniczych  i pozaprzyrodniczych na rozmieszczenie ludności w Polsce i na świecie,

3) przedstawić przyrodnicze i społeczno-gospodarcze skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Polsce  i na świecie,

4) przedstawić konsekwencje ekologiczne i społecznogospodarcze dużej koncentracji ludności,

5. problemy demograficzne społeczeństw,

Zdający potrafi:

1) przedstawić zmiany tempa wzrostu liczby ludności Polski i świata, jego regionalne zróżnicowanie; wskazać przyczyny i konsekwencje tych zmian,

2) wyjaśnić najistotniejsze założenia teorii (modelu) cyklu demograficznego,

3) scharakteryzować i wyjaśnić struktury płci i wieku społeczeństw w różnych fazach cyklu demograficznego oraz przedstawić ich konsekwencje,

4) wykazać się znajomością dysproporcji w zakresie ruchu naturalnego, struktury biologicznej i społecznej ludności w Polsce i na świecie,

5) wykazać się znajomością uwarunkowań i konsekwencji zróżnicowania struktury zatrudnienia w Polsce i na świecie,

6) przedstawić problem bezrobocia w Polsce i na na świecie  oraz jego przyczyny i skutki,

6. współczesne migracje ludności,

Zdający potrafi:

1) klasyfikować migracje według różnych kryteriów,

2) scharakteryzować przykłady współczesnych migracji zewnętrznych na świecie,

3) przedstawić główne kierunki migracji ludności polskiej  po II wojnie światowej oraz ich przyczyny i konsekwencje,

4) scharakteryzować specyfikę aktualnych migracji wewnętrznych w Polsce,

5) przedstawić przyczyny i skutki wielkich migracji na świecie,

 

7. procesy przekształcania sieci osadniczej,

Zdający potrafi:

1) wyjaśnić wpływ czynników przyrodniczych i antropogenicznych na kształtowanie się sieci osadniczej (miejskiej i wiejskiej),

2) wyjaśnić przestrzenne zróżnicowanie wskaźnika urbanizacji w Polsce i na świecie,

3) wykazać się znajomością typów zespołów miejskich,

4) przedstawić cechy fizjonomiczne miast, typowych  dla różnych regionów świata,

5) przedstawić pozytywne i negatywne skutki urbanizacji,

6) przedstawić główne cechy sieci osadniczej Polski, uwzględniając uwarunkowania jej rozwoju,

8. przemiany społeczne, gospodarcze i polityczne świata; modernizacja, restrukturyzacja, globalizacja,

Zdający potrafi:

1) wykazać się znajomością współczesnej mapy politycznej świata oraz mapy administracyjnej Polski,

2) scharakteryzować zmiany polityczne na świecie  po 1989 r. oraz ich następstwa, ze szczególnym uwzględnieniem Europy,

3) przedstawić cechy gospodarki krajów na różnym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego,

4) przedstawić konsekwencje dysproporcji gospodarczych  i społecznych między krajami (regionami) na różnym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego,  w tym konflikt „bogata Północ”-„biedne Południe”,

5) przedstawić zmiany zachodzące w gospodarce w Polsce i na świecie spowodowane jej restrukturyzacją  i modernizacją,

6) przedstawić współczesne przemiany w światowej  i w polskiej energetyce, w tym wykorzystanie alternatywnych źródeł energii,

7) wykazać się znajomością przejawów globalizacji  w wymiarze politycznym, gospodarczym, społecznym  i kulturowym,

8) przedstawić wpływ globalizacji na światową gospodarkę, poszczególne państwa, narody, pojedynczych obywateli,

9. konflikty zbrojne i inne zagrożenia społecznoekonomiczne; procesy przechodzenia  od izolacji do integracji; współpraca między społecznościami; procesy integracji i dezintegracji w Europie (ze szczególnym uwzględnieniem roli Polski),

Zdający potrafi:

1) wykazać się znajomością przyczyn i następstw konfliktów i napięć na świecie oraz wskazać obszary  ich występowania,

2) przedstawić niebezpieczeństwa wynikające z terroryzmu i innych zagrożeń społeczno-ekonomicznych  dla społeczeństw na świecie,

3) scharakteryzować przykłady międzynarodowych działań w rozwiązywaniu i zapobieganiu konfliktom zbrojnym  i innym zagrożeniom społeczno-ekonomicznym,  z uwzględnieniem udziału Polski,

4) przedstawić przykłady i przyczyny izolacji państw  na świecie oraz konsekwencje polityczne, społeczne  i ekonomiczne tego zjawiska,

5) przedstawić główne ugrupowania integracyjne  na świecie,

6) scharakteryzować w różnych aspektach procesy integracji i dezintegracji w Europie po 1990 r.,

7) wykazać się znajomością udziału Polski w procesach integracyjnych w Europie,

10. możliwości rozwoju turystyki i rekreacji wynikające  z uwarunkowań przyrodniczych, społeczno – ekonomicznych  i kulturowych.

Zdający potrafi:

1) scharakteryzować cele i motywy ruchu turystycznego  we współczesnym świecie,

2) wyjaśnić przyczyny szybkiego rozwoju turystyki na świecie,

3) scharakteryzować cechy i uwarunkowania ruchu turystycznego w Polsce i na świecie,

4) przedstawić przyrodnicze i antropogeniczne walory turystyczne Polski,

5) wykazać atrakcyjność turystyczną różnych regionów Polski, Europy i świata,

6) przedstawić ekonomiczne, społeczne i przyrodnicze konsekwencje rozwoju turystyki.

 

II. KORZYSTANIE Z INFORMACJI

Zdający wykorzystuje i przetwarza informacje:

1. odczytuje, selekcjonuje, porównuje, interpretuje, grupuje informacje według określonych kryteriów,

Zdający potrafi:

1) odczytać i podać informacje geograficzne zapisane  w różnej postaci, np. mapy ogólnogeograficznej  i tematycznej, tekstu, danych liczbowych, wykresu, diagramu, schematu, rysunku schematycznego, fotografii,

2) rozpoznać obiekty, zjawiska, procesy - przedstawione  w różnej postaci w źródle informacji geograficznej,

3) selekcjonować, czyli wybierać potrzebne informacje, istotne dla danego zagadnienia,

4) porównać, czyli wskazać podobieństwa i różnice między przedstawionymi w źródle informacji: obiektami, obszarami, zdarzeniami, zjawiskami, procesami,

5) interpretować odczytane informacje, czyli objaśnić, przedstawić je swoimi słowami,

6) na podstawie dostarczonej informacji i/lub własnej wiedzy uzupełnić źródło informacji (np. rysunek),

7) grupować, czyli - stosując podane kryteria - zaliczyć obiekty, zdarzenia, zjawiska, procesy do grup,

8) przetworzyć informacje, czyli przedstawić je w innej formie niż zostały podane, np. narysować wykres na podstawie danych liczbowych,

2. wskazuje możliwości zastosowania informacji geograficznych w celu rozwiązywania zadań praktycznych,

Zdający potrafi:

1) wykorzystać mapy i inne źródła informacji geograficznej do wykonywania pomiarów,

2) wykorzystać własną wiedzę geograficzną, mapy  i inne źródła informacji geograficznej do wykonywania  prostych obliczeń:

a) matematyczno-geograficznych (np. odległości, wysokości względnej i bezwzględnej, temperatury),

b) astronomiczno- geograficznych (np. rachuby czasu),

c) w zakresie geografii społeczno-ekonomicznej

(np. mierników demograficznych, wskaźników gospodarczych),

3) wykorzystać mapy i wyniki obserwacji astronomicznych do określania położenia obiektów w przestrzeni,

4) wykorzystać różne źródła informacji do przewidywania zmian w środowisku geograficznym np. zmian pogody  na podstawie analizy mapy synoptycznej, zdjęcia satelitarnego, wyników obserwacji meteorologicznych,

5) wykorzystać własną wiedzę, mapy i inne źródła informacji geograficznej do projektowania działań(np. zagospodarowania danego obszaru, lokalizacji obiektów, tras wycieczek, podróży),

3. przedstawia zjawiska, procesy i zależności na przykładzie wskazanego obszaru, korzystając z podanych źródeł informacji geograficznych.

1) wykorzystać podane informacje o danym obszarze  oraz własną wiedzę do przedstawienia:

a) charakterystycznych cech wskazanego obszaru  oraz obiektów, które na nim występują,

b) przyczyn, przebiegu oraz skutków zjawisk i procesów, które zachodzą na wskazanym obszarze,

c) zależności między zdarzeniami, zjawiskami, procesami, które zachodzą na wskazanym obszarze, 24

2) dokonywać uogólnień na podstawie szczegółowych informacji o obiektach, zdarzeniach, zjawiskach i procesach, które występują na wskazanym obszarze.

 

III. TWORZENIE INFORMACJI

Zdający charakteryzuje, ocenia i rozwiązuje problemy w różnych skalach przestrzennych i czasowych:

1. przedstawia na wybranych przykładach przestrzenne powiązania  i zależności w systemie człowiek–przyroda –gospodarka,

Zdający potrafi:

1) przedstawić przykłady powiązań w systemie człowiek– przyroda–gospodarka, istniejących na wskazanym obszarze,

2) dobrać odpowiedni przykład ilustrujący przestrzenne powiązania i/lub zależności przyczynowo-skutkowe  w systemie człowiek–przyroda–gospodarka,

3) prawidłowo przedstawić te powiązania, np. w postaci opisu lub modelu przyczynowo-skutkowego,

4) ocenić wpływ środowiska przyrodniczego na warunki życia i działalność człowieka,

5) ocenić według podanych lub innych logicznych kryteriów przebieg oraz konsekwencje zdarzeń, zjawisk, procesów przyrodniczych, społecznych, gospodarczych i politycznych zachodzących w środowisku geograficznym,

2. charakteryzuje na przykładach wybranych obszarów problemy istniejące w środowisku geograficznym,

Zdający potrafi:

1) na podstawie dostarczonej informacji i/lub własnej wiedzy dostrzec i przedstawić problemy natury przyrodniczej, ekologicznej, gospodarczej, społecznej, politycznej, kulturowej, czyli:

a) sformułować je oraz podać ich cechy,

b) wskazać ich przyczyny,

c) wskazać i ocenić ich następstwa, przedstawić działania mające na celu ich rozwiązanie,

3. proponuje rozwiązania problemów istniejących  w środowisku geograficznym w różnych skalach w znanych sytuacjach.

Zdający potrafi:

1) na podstawie własnej wiedzy lub dostarczonych informacji podać i uzasadnić propozycje rozwiązania problemów,

2) uwzględnić w propozycjach rozwiązań specyfikę problemów wynikającą ze skali przestrzennej  i czasowej,

3) ocenić możliwości działań mających na celu rozwiązania problemów.

Źródło: www.cke.edu.pl