Opublikowano: sobota, 11 luty 2012

Spis treści

 

 

WITAM WSZYSTKICH MATURZYSTÓW!

Matura zbliża się dużymi krokami, więc warto się do niej już jak najpoważniej przygotować. Najlepiej poprzez rozwiązywanie testów i arkuszy egzaminacyjnych. Spośród wielu materiałów dostępnych w Internecie będę Wam wybierał i zamieszczał te najwłaściwsze i najlepsze. Zawsze sprawdzajcie w zakładce "Arkusze egzaminacyjne". Zacznijcie od zapoznania się z wymaganiami i do pracy...

Życzę powodzenia!

 


 

Zacznijmy od formy i przebiegu egzaminu!

 

STRUKTURA I FORMA EGZAMINU

Egzamin maturalny z geografii jest egzaminem pisemnym sprawdzającym wiadomości i umiejętności określone w  Standardach wymagań egzaminacyjnych  i polega na rozwiązaniu zadań egzaminacyjnych zawartych w arkuszach egzaminacyjnych.

1. Egzamin na poziomie podstawowym trwa 120 minut i polega na rozwiązaniu zadań egzaminacyjnych na podstawie barwnej, szczegółowej mapy oraz innych pomocniczych materiałów  źródłowych np.: mapy przeglądowej, planu, tekstu, fotografii, tabeli statystycznej, schematu, wykresu, profilu, przekroju. Zadania egzaminacyjne obejmują zakres wymagań określonych dla poziomu podstawowego.

2. Egzamin na poziomie rozszerzonym trwa 150 minut i polega na rozwiązaniu zadań egzaminacyjnych z wykorzystaniem różnorodnych materiałów  źródłowych, w tym barwnej mapy szczegółowej, z uwzględnieniem różnych skal przestrzennych i czasowych. Zadania egzaminacyjne obejmują zakres wymagań dla poziomu podstawowego i rozszerzonego.

Zasady oceniania arkuszy egzaminacyjnych

1. Rozwiązania poszczególnych zadań oceniane są na podstawie szczegółowych kryteriów oceniania, jednolitych w całym kraju.

2. Obok każdego zadania podana jest maksymalna liczba punktów, którą można uzyskać za poprawne rozwiązanie.

3. Ocenianiu podlegają tylko te fragmenty pracy, które dotyczą polecenia. Komentarze nawet poprawne, wykraczające poza zakres polecenia nie podlegają ocenianiu.

4. Zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenianiu.

5. Zdający zdał egzamin maturalny z geografii, jeżeli z przedmiotu obowiązkowego na poziomie podstawowym albo na  poziomie rozszerzonym otrzymał co najmniej 30% punktów możliwych do uzyskania na danym poziomie.

6. Wynik egzaminu z przedmiotu dodatkowego nie ma wpływu na zdanie egzaminu maturalnego.

7. Wynik egzaminu – wyrażony w skali procentowej – odnotowany jest na świadectwie dojrzałości wraz z zaznaczeniem poziomu egzaminu.

8. Wynik egzaminu ustalony przez komisję okręgową jest ostateczny.

 


 

 

Wymagania egzaminacyjne - poziom podstawowy

 

I. WIADOMOŚCI I ROZUMIENIE

Zdający zna fakty, rozumie i stosuje pojęcia, prawidłowości i teorie  

oraz przedstawia i wyjaśnia zdarzenia, zjawiska i procesy:

 

 

1.  Funkcjonowanie systemu przyrodniczego Ziemi – zjawiska, procesy, wzajemne zależności, zmienność środowiska w czasie i przestrzeni, równowaga ekologiczna,

Zdający potrafi:

1) wyróżnić poszczególne elementy przyrodniczego systemu Ziemi (geosfery oraz ich składowe), określić ich cechy,

2) przedstawić wpływ kształtu i ruchów Ziemi  na funkcjonowanie systemu przyrodniczego Ziemi,

3) przedstawić i wyjaśnić przestrzenne zróżnicowanie środowiska przyrodniczego,

4) wskazać przykłady wzajemnych relacji między elementami środowiska przyrodniczego,

5) wykazać się znajomością procesów geologicznych wewnętrznych i zewnętrznych kształtujących

powierzchnię lądów i dna oceanicznego,

6) wykazać się znajomością cech podstawowych form ukształtowania powierzchni Ziemi,

7) scharakteryzować ukształtowanie powierzchni kontynentów i wybranych obszarów, w tym Polski,

8) wykazać się znajomością podstawowych elementów budowy geologicznej (głównych rodzajów skał  i ich wzajemnego ułożenia – struktur tektonicznych),

9) przedstawić przykłady wpływu budowy geologicznej  i działalności procesów geologicznych na ukształtowanie powierzchni,

10) wykazać się znajomością zjawisk meteorologicznych, procesów pogodotwórczych i klimatotwórczych,

11) przedstawić charakterystyczne zmiany pogody,  np. w czasie przemieszczania się frontów atmosferycznych,

12) wskazać przyczyny i konsekwencje zmienności pogody,

13) wykazać się znajomością podstawowych zasad prognozowania pogody,

14) przedstawić przykłady wpływu pogody na warunki życia i działalność człowieka,

15) wykazać wpływ czynników geograficznych na przebieg

procesów klimatotwórczych,

16) przedstawić i wyjaśnić cechy klimatów strefowych i astrefowych z uwzględnieniem klimatu Polski,

17) przedstawić obszar występowania (zasięg) stref klimatycznych i głównych typów klimatu,

18) przedstawić przykłady wpływu klimatu na przebieg procesów rzeźbotwórczych, gleby, roślinność, świat zwierzęcy,

19) przedstawić procesy krążenia wody w przyrodzie,

20) przedstawić elementy hydrosfery (oceany i morza, rodzaje wód lądowych – powierzchniowych i podziemnych) i zróżnicowanie ich zasobów,

21) przedstawić i wyjaśnić zróżnicowanie fizycznogeograficzne oceanów i mórz ze szczególnym uwzględnieniem Morza Bałtyckiego,

22) wykazać się ogólną znajomością cech sieci wodnej kontynentów i Polski oraz wyjaśnić zróżnicowanie  tej sieci,

23) wykazać się znajomością cech i warunków powstawania oraz rozmieszczenia lodowców,

24) wykazać się znajomością geograficznych uwarunkowań zróżnicowania gleb i świata organicznego,

25) przedstawić rozmieszczenie i cechy głównych zbiorowisk roślinnych w powiązaniu z warunkami środowiska,

26) wykazać się znajomością zjawisk geologicznych, atmosferycznych, hydrologicznych i biologicznych

wywołujących klęski żywiołowe,

27) wskazać obszary występowania, scharakteryzować zagrożenia oraz przyczyny i konsekwencje klęsk żywiołowych,

28) podać przykłady konsekwencji zakłócenia równowagi  ekologicznej w wyniku procesów naturalnych i działalności człowieka,

2. funkcjonalne  i przestrzenne powiązania  oraz wzajemne zależności w systemieczłowiek – przyroda – gospodarka,

Zdający potrafi:

1) przedstawić wpływ środowiska przyrodniczego na życie i działalność człowieka,

2) przedstawić relacje człowiek – środowisko przyrodnicze na różnych etapach rozwoju społeczno-gospodarczego,

3) wykazać wpływ czynników politycznych, gospodarczych i kulturowych na życie i działalność człowieka,

4) wykazać wpływ występowania zasobów naturalnych  na działalność gospodarczą człowieka,

5) przedstawić konsekwencje pozyskiwania i wykorzystywania zasobów naturalnych,

6) scharakteryzować przykłady racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody, w tym wykorzystanie alternatywnych źródeł energii,

7) przedstawić konsekwencje ingerencji człowieka w system przyrodniczy Ziemi ze szczególnym uwzględnieniem zmian klimatycznych,

8) przedstawić na przykładzie Polski rolę parków narodowych i innych form ochrony przyrody w zachowaniu naturalnych walorów środowiska,

3. typy gospodarowania  w środowisku  i ich następstwa,

Zdający potrafi:

1) przedstawić i wyjaśnić zróżnicowanie sposobów gospodarowania w rolnictwie w Polsce i na świecie,

2) wykazać wpływ działalności rolniczej na środowisko,

3) scharakteryzować gospodarcze wykorzystanie zasobów oceanów,

4) przedstawić zróżnicowanie gospodarowania zasobami leśnymi na świecie oraz jego skutki,

5) wykazać się znajomością uwarunkowań rozmieszczenia i rozwoju przemysłu wydobywczego i przetwórczego, z uwzględnieniem przykładów z obszaru Polski,

6) przedstawić konsekwencje przyrodnicze i społecznogospodarcze działalności przemysłowej,

7) przedstawić uwarunkowania i konsekwencje rozwoju transportu oraz innych usług w Polsce i na świecie,

8) przedstawić przykłady obszarów o różnym sposobie zagospodarowania,

9) wyjaśnić przyczyny zróżnicowania zagospodarowania

4. przyczyny i skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności  na Ziemi,

Zdający potrafi:

1) scharakteryzować zróżnicowanie rozmieszczenia ludności w Polsce i na świecie,

2) wykazać wpływ czynników przyrodniczych  i pozaprzyrodniczych na rozmieszczenie ludności w Polsce i na świecie,

3) przedstawić przyrodnicze i społeczno-gospodarcze skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Polsce  i na świecie,

4) przedstawić konsekwencje ekologiczne i społecznogospodarcze dużej koncentracji ludności,

5. problemy demograficzne społeczeństw,

Zdający potrafi:

1) przedstawić zmiany tempa wzrostu liczby ludności Polski i świata, jego regionalne zróżnicowanie; wskazać przyczyny i konsekwencje tych zmian,

2) wyjaśnić najistotniejsze założenia teorii (modelu) cyklu demograficznego,

3) scharakteryzować i wyjaśnić struktury płci i wieku społeczeństw w różnych fazach cyklu demograficznego oraz przedstawić ich konsekwencje,

4) wykazać się znajomością dysproporcji w zakresie ruchu naturalnego, struktury biologicznej i społecznej ludności w Polsce i na świecie,

5) wykazać się znajomością uwarunkowań i konsekwencji zróżnicowania struktury zatrudnienia w Polsce i na świecie,

6) przedstawić problem bezrobocia w Polsce i na na świecie  oraz jego przyczyny i skutki,

6. współczesne migracje ludności,

Zdający potrafi:

1) klasyfikować migracje według różnych kryteriów,

2) scharakteryzować przykłady współczesnych migracji zewnętrznych na świecie,

3) przedstawić główne kierunki migracji ludności polskiej  po II wojnie światowej oraz ich przyczyny i konsekwencje,

4) scharakteryzować specyfikę aktualnych migracji wewnętrznych w Polsce,

5) przedstawić przyczyny i skutki wielkich migracji na świecie,

 

7. procesy przekształcania sieci osadniczej,

Zdający potrafi:

1) wyjaśnić wpływ czynników przyrodniczych i antropogenicznych na kształtowanie się sieci osadniczej (miejskiej i wiejskiej),

2) wyjaśnić przestrzenne zróżnicowanie wskaźnika urbanizacji w Polsce i na świecie,

3) wykazać się znajomością typów zespołów miejskich,

4) przedstawić cechy fizjonomiczne miast, typowych  dla różnych regionów świata,

5) przedstawić pozytywne i negatywne skutki urbanizacji,

6) przedstawić główne cechy sieci osadniczej Polski, uwzględniając uwarunkowania jej rozwoju,

8. przemiany społeczne, gospodarcze i polityczne świata; modernizacja, restrukturyzacja, globalizacja,

Zdający potrafi:

1) wykazać się znajomością współczesnej mapy politycznej świata oraz mapy administracyjnej Polski,

2) scharakteryzować zmiany polityczne na świecie  po 1989 r. oraz ich następstwa, ze szczególnym uwzględnieniem Europy,

3) przedstawić cechy gospodarki krajów na różnym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego,

4) przedstawić konsekwencje dysproporcji gospodarczych  i społecznych między krajami (regionami) na różnym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego,  w tym konflikt „bogata Północ”-„biedne Południe”,

5) przedstawić zmiany zachodzące w gospodarce w Polsce i na świecie spowodowane jej restrukturyzacją  i modernizacją,

6) przedstawić współczesne przemiany w światowej  i w polskiej energetyce, w tym wykorzystanie alternatywnych źródeł energii,

7) wykazać się znajomością przejawów globalizacji  w wymiarze politycznym, gospodarczym, społecznym  i kulturowym,

8) przedstawić wpływ globalizacji na światową gospodarkę, poszczególne państwa, narody, pojedynczych obywateli,

9. konflikty zbrojne i inne zagrożenia społecznoekonomiczne; procesy przechodzenia  od izolacji do integracji; współpraca między społecznościami; procesy integracji i dezintegracji w Europie (ze szczególnym uwzględnieniem roli Polski),

Zdający potrafi:

1) wykazać się znajomością przyczyn i następstw konfliktów i napięć na świecie oraz wskazać obszary  ich występowania,

2) przedstawić niebezpieczeństwa wynikające z terroryzmu i innych zagrożeń społeczno-ekonomicznych  dla społeczeństw na świecie,

3) scharakteryzować przykłady międzynarodowych działań w rozwiązywaniu i zapobieganiu konfliktom zbrojnym  i innym zagrożeniom społeczno-ekonomicznym,  z uwzględnieniem udziału Polski,

4) przedstawić przykłady i przyczyny izolacji państw  na świecie oraz konsekwencje polityczne, społeczne  i ekonomiczne tego zjawiska,

5) przedstawić główne ugrupowania integracyjne  na świecie,

6) scharakteryzować w różnych aspektach procesy integracji i dezintegracji w Europie po 1990 r.,

7) wykazać się znajomością udziału Polski w procesach integracyjnych w Europie,

10. możliwości rozwoju turystyki i rekreacji wynikające  z uwarunkowań przyrodniczych, społeczno – ekonomicznych  i kulturowych.

Zdający potrafi:

1) scharakteryzować cele i motywy ruchu turystycznego  we współczesnym świecie,

2) wyjaśnić przyczyny szybkiego rozwoju turystyki na świecie,

3) scharakteryzować cechy i uwarunkowania ruchu turystycznego w Polsce i na świecie,

4) przedstawić przyrodnicze i antropogeniczne walory turystyczne Polski,

5) wykazać atrakcyjność turystyczną różnych regionów Polski, Europy i świata,

6) przedstawić ekonomiczne, społeczne i przyrodnicze konsekwencje rozwoju turystyki.

 

II. KORZYSTANIE Z INFORMACJI

Zdający wykorzystuje i przetwarza informacje:

1. odczytuje, selekcjonuje, porównuje, interpretuje, grupuje informacje według określonych kryteriów,

Zdający potrafi:

1) odczytać i podać informacje geograficzne zapisane  w różnej postaci, np. mapy ogólnogeograficznej  i tematycznej, tekstu, danych liczbowych, wykresu, diagramu, schematu, rysunku schematycznego, fotografii,

2) rozpoznać obiekty, zjawiska, procesy - przedstawione  w różnej postaci w źródle informacji geograficznej,

3) selekcjonować, czyli wybierać potrzebne informacje, istotne dla danego zagadnienia,

4) porównać, czyli wskazać podobieństwa i różnice między przedstawionymi w źródle informacji: obiektami, obszarami, zdarzeniami, zjawiskami, procesami,

5) interpretować odczytane informacje, czyli objaśnić, przedstawić je swoimi słowami,

6) na podstawie dostarczonej informacji i/lub własnej wiedzy uzupełnić źródło informacji (np. rysunek),

7) grupować, czyli - stosując podane kryteria - zaliczyć obiekty, zdarzenia, zjawiska, procesy do grup,

8) przetworzyć informacje, czyli przedstawić je w innej formie niż zostały podane, np. narysować wykres na podstawie danych liczbowych,

2. wskazuje możliwości zastosowania informacji geograficznych w celu rozwiązywania zadań praktycznych,

Zdający potrafi:

1) wykorzystać mapy i inne źródła informacji geograficznej do wykonywania pomiarów,

2) wykorzystać własną wiedzę geograficzną, mapy  i inne źródła informacji geograficznej do wykonywania  prostych obliczeń:

a) matematyczno-geograficznych (np. odległości, wysokości względnej i bezwzględnej, temperatury),

b) astronomiczno- geograficznych (np. rachuby czasu),

c) w zakresie geografii społeczno-ekonomicznej

(np. mierników demograficznych, wskaźników gospodarczych),

3) wykorzystać mapy i wyniki obserwacji astronomicznych do określania położenia obiektów w przestrzeni,

4) wykorzystać różne źródła informacji do przewidywania zmian w środowisku geograficznym np. zmian pogody  na podstawie analizy mapy synoptycznej, zdjęcia satelitarnego, wyników obserwacji meteorologicznych,

5) wykorzystać własną wiedzę, mapy i inne źródła informacji geograficznej do projektowania działań(np. zagospodarowania danego obszaru, lokalizacji obiektów, tras wycieczek, podróży),

3. przedstawia zjawiska, procesy i zależności na przykładzie wskazanego obszaru, korzystając z podanych źródeł informacji geograficznych.

1) wykorzystać podane informacje o danym obszarze  oraz własną wiedzę do przedstawienia:

a) charakterystycznych cech wskazanego obszaru  oraz obiektów, które na nim występują,

b) przyczyn, przebiegu oraz skutków zjawisk i procesów, które zachodzą na wskazanym obszarze,

c) zależności między zdarzeniami, zjawiskami, procesami, które zachodzą na wskazanym obszarze, 24

2) dokonywać uogólnień na podstawie szczegółowych informacji o obiektach, zdarzeniach, zjawiskach i procesach, które występują na wskazanym obszarze.

 

III. TWORZENIE INFORMACJI

Zdający charakteryzuje, ocenia i rozwiązuje problemy w różnych skalach przestrzennych i czasowych:

1. przedstawia na wybranych przykładach przestrzenne powiązania  i zależności w systemie człowiek–przyroda –gospodarka,

Zdający potrafi:

1) przedstawić przykłady powiązań w systemie człowiek– przyroda–gospodarka, istniejących na wskazanym obszarze,

2) dobrać odpowiedni przykład ilustrujący przestrzenne powiązania i/lub zależności przyczynowo-skutkowe  w systemie człowiek–przyroda–gospodarka,

3) prawidłowo przedstawić te powiązania, np. w postaci opisu lub modelu przyczynowo-skutkowego,

4) ocenić wpływ środowiska przyrodniczego na warunki życia i działalność człowieka,

5) ocenić według podanych lub innych logicznych kryteriów przebieg oraz konsekwencje zdarzeń, zjawisk, procesów przyrodniczych, społecznych, gospodarczych i politycznych zachodzących w środowisku geograficznym,

2. charakteryzuje na przykładach wybranych obszarów problemy istniejące w środowisku geograficznym,

Zdający potrafi:

1) na podstawie dostarczonej informacji i/lub własnej wiedzy dostrzec i przedstawić problemy natury przyrodniczej, ekologicznej, gospodarczej, społecznej, politycznej, kulturowej, czyli:

a) sformułować je oraz podać ich cechy,

b) wskazać ich przyczyny,

c) wskazać i ocenić ich następstwa, przedstawić działania mające na celu ich rozwiązanie,

3. proponuje rozwiązania problemów istniejących  w środowisku geograficznym w różnych skalach w znanych sytuacjach.

Zdający potrafi:

1) na podstawie własnej wiedzy lub dostarczonych informacji podać i uzasadnić propozycje rozwiązania problemów,

2) uwzględnić w propozycjach rozwiązań specyfikę problemów wynikającą ze skali przestrzennej  i czasowej,

3) ocenić możliwości działań mających na celu rozwiązania problemów.

Źródło: www.cke.edu.pl

 


 

 

 

Wymagania egzaminacyjne dla poziomu rozszerzonego

Wymagania egzaminacyjne dla poziomu rozszerzonego obejmują również przedstawiony wcześniej zakres wymagań dla poziomu podstawowego.

I. WIADOMOŚCI I ROZUMIENIE

Zdający zna fakty, rozumie i stosuje pojęcia, prawidłowości i teorie oraz przedstawia i wyjaśnia zdarzenia, zjawiska i procesy:

 

1. Metody badań geograficznych,

Zdający potrafi:

1) przedstawić bezpośrednie i pośrednie metody zbierania informacji,

2) wykazać się znajomością metod prezentacji informacji geograficznej, np. kartograficznych,

2. System przyrodniczy Ziemi,

1) przedstawić w zarysie powstanie i budowę Wszechświata,

2) przedstawić i wyjaśnić budowę Układu Słonecznego,

3) przedstawić najistotniejsze założenia teorii heliocentrycznej, porównać teorie kosmologiczne Ptolemeusza i Kopernika,

4) porównać budowę Ziemi i innych planet grupy ziemskiej oraz planet olbrzymich,

5) scharakteryzować powstanie, kształt, rozmiary i ruchy Ziemi oraz ich następstwa bezpośrednie i pośrednie,

6) przedstawić i wyjaśnić sferyczne zróżnicowanie budowy Ziemi,

7) wykazać wpływ promieniowania kosmicznego, promieniowania słonecznego oraz grawitacyjnego

oddziaływania ciał niebieskich na funkcjonowanie systemu przyrodniczego Ziemi,

8) przedstawić i wyjaśnić zróżnicowanie oświetlenia Ziemi wraz ze zmianą szerokości geograficznej oraz pory dnia i roku,

9) wykazać się znajomością przyrodniczych  i pozaprzyrodniczych następstw zróżnicowania oświetlenia Ziemi,

10) wykazać się znajomością astronomicznych podstaw orientacji na Ziemi i rachuby czasu,

11) przedstawić współzależności między elementami systemu przyrodniczego Ziemi,

12) przedstawić Ziemię jako przyrodniczy system otwarty,

13) przedstawić i wyjaśnić budowę wnętrza Ziemi  ze szczególnym uwzględnieniem litosfery,

14) wykazać się znajomością rozmieszczenia głównych płyt litosfery oraz cech ich ruchów,

15) wyjaśnić przyczyny i przedstawić konsekwencje ruchu płyt litosfery,

16) scharakteryzować i wyjaśnić przebieg oraz skutki zjawisk i procesów geologicznych wewnętrznych, wyjaśnić ich występowanie,

17) przedstawić i wyjaśnić zróżnicowanie przebiegu procesów geologicznych zewnętrznych i ich efektów rzeźbotwórczych, z uwzględnieniem przykładów z Polski,

18) wykazać się znajomością ogólnej budowy geologicznej kontynentów i oceanów (głównych jednostek morfostrukturalnych – platform i obszarów fałdowań na lądach oraz basenów, grzbietów i rowów oceanicznych),

19) przedstawić i wyjaśnić powstanie podstawowych struktur tektonicznych (intruzji, deformacji ciągłych i nieciągłych),

20) wykazać się znajomością genezy i cech pospolitych minerałów i skał oraz możliwości ich zastosowania, ze szczególnym uwzględnieniem skał i minerałów złożowych w Polsce,

21) przedstawić cechy, rozmieszczenie oraz wyjaśnić powstanie wielkich form ukształtowania powierzchni lądów i dna oceanicznego,

22) przedstawić i wyjaśnić ukształtowanie powierzchni Polski oraz jej budowę geologiczną,

23) wykazać się znajomością zasad podziału dziejów Ziemi na ery i okresy, zasad ustalania wieku bezwzględnego i względnego skał oraz wydarzeń geologicznych,

24) wykazać się znajomością ważniejszych wydarzeń geologicznych w dziejach Ziemi (ich chronologią, zasięgiem przestrzennym), ze szczególnym uwzględnieniem obszaru Polski,

25) przedstawić ważniejsze etapy kształtowania się atmosfery, hydrosfery i biosfery w dziejach Ziemi,

26) przedstawić i wyjaśnić skład i  budowę atmosfery ziemskiej,

27) wykazać się znajomością procesów klimatotwórczych i zależności ich przebiegu od czynników geograficznych,

28) przedstawić i wyjaśnić zróżnicowanie klimatyczne Ziemi oraz wykazać przyrodnicze konsekwencje zróżnicowania klimatycznego,

29) przedstawić i wyjaśnić cechy klimatu Polski  oraz jego zróżnicowanie regionalne,

30) przedstawić i wyjaśnić rozmieszczenie zasobów wodnych na Ziemi,

31) wykazać się znajomością właściwości chemicznych i fizycznych wód oceanicznych oraz ich przestrzennego zróżnicowania,

32) wyjaśnić przestrzenne zróżnicowanie zasolenia i temperatury wód morskich i oceanicznych,

33) przedstawić i wyjaśnić ruchy wód mórz i oceanów,

34) wykazać wpływ oceanów na funkcjonowanie pozostałych elementów środowiska przyrodniczego,

35) przedstawić i wyjaśnić prawidłowości regionalnego zróżnicowania bilansu wodnego na lądach,

36) wykazać się znajomością genezy, rozmieszczenia, cech wód na lądach: wód podziemnych, rzek, jezior, bagien, lodowców,

37) wyjaśnić zróżnicowanie sieci wodnej lądów,

38) wykazać wpływ wód  na lądach na funkcjonowanie innych elementów środowiska przyrodniczego,

39) przedstawić związki między elementami hydrosfery a warunkami życia i działalnością człowieka,

40) scharakteryzować wody podziemne i powierzchniowe  w Polsce,

41) przedstawić procesy glebotwórcze i ich przebieg w zależności od wpływu czynników geograficznych, 27

42) scharakteryzować genetyczne typy gleb, wyjaśnić ich powstanie,

43) scharakteryzować rozmieszczenie głównych typów genetycznych gleb na Ziemi,

44) określić walory użytkowe głównych typów genetycznych gleb, wskazać obszary występowania gleb o największych walorach użytkowych,

45) scharakteryzować gleby występujące w Polsce pod względem genetycznym i walorów użytkowych, przedstawić ich  rozmieszczenie,

46) wykazać się znajomością strefowego i astrefowego zróżnicowania szaty roślinnej (cech głównych zbiorowisk roślinnych),

47) wykazać się znajomością zróżnicowania szaty roślinnej w Polsce,

48) wykazać się znajomością rozmieszczenia głównych zbiorowisk leśnych w Polsce,

49) wyjaśnić strefowe, astrefowe (piętrowe) zróżnicowanie szaty roślinnej,

50) wykazać się znajomością prawidłowości zróżnicowania świata zwierzęcego w zależności od warunków geograficznych,

51) scharakteryzować strefowe i astrefowe zróżnicowanie środowiska przyrodniczego na Ziemi,

52) przedstawić i wyjaśnić cechy środowiska w obrębie danej strefy uwzględniając wzajemne powiązania elementów środowiska,

53) podać przykłady środowisk astrefowych i ich występowania, scharakteryzować  ich funkcjonowanie,

54) scharakteryzować środowisko przyrodnicze Polski i jego regionalne zróżnicowanie, wskazać kryteria wydzielania krain fizycznogeograficznych w Polsce,

55) wyjaśnić przyczyny zróżnicowania środowiska przyrodniczego Polski.

3. System społeczno - gospodarczy świata:

a) ludność,

Zdający potrafi:

1) wyjaśnić przyczyny zmian zachodzących w zasiedleniu poszczególnych regionów świata i Polski oraz przyczyny i konsekwencje eksplozji demograficznej,

2) opisać i wyjaśnić przestrzenne i czasowe zróżnicowanie przyrostu naturalnego w Polsce i na świecie,

3) przedstawić zróżnicowanie rasowe ludności Ziemi,

4) przedstawić rozmieszczenie głównych języków na świecie oraz języków mniejszości narodowych w Polsce,

5) scharakteryzować cechy i rozmieszczenie wielkich religii na świecie,

6) wykazać wpływ religii na życie i gospodarkę człowieka,

7) podać przykłady państw jednolitych i zróżnicowanych pod względem rasy, narodowości, języka i wyznania,

8) scharakteryzować konsekwencje zróżnicowania narodowościowego, religijnego i kulturowego ludności świata,

9) przedstawić bogactwo kulturowe Polski,

b) gospodarcza działalność człowieka i współczesne tendencje

gospodarki światowej,

Zdający potrafi:

1) przedstawić podział zasobów naturalnych oraz różne sposoby ich wykorzystania,

2) scharakteryzować pozyskiwanie zasobów mineralnych ze szczególnym uwzględnieniem źródeł energii,

3) określić przyczyny i konsekwencje zmian w gospodarowaniu różnymi źródłami energii  w Polsce i na świecie,

4) przedstawić dysproporcje w rozmieszczeniu rejonów produkcji i konsumpcji surowców energetycznych  oraz ich konsekwencje,

5) wykazać wpływ czynników przyrodniczych i społecznogospodarczych  na strukturę użytkowania ziemi,

6) wykazać się znajomością uwarunkowań przyrodniczych i pozaprzyrodniczych rozwoju rolnictwa w Polsce i na świecie,

7) scharakteryzować różne typy gospodarki rolnej  i ich rozmieszczenie na świecie,

8) scharakteryzować główne regiony rolnicze świata,

9) scharakteryzować uprawę roślin oraz chów zwierząt gospodarskich w Polsce i na świecie,

10) przedstawić zróżnicowanie poziomu rozwoju rolnictwa w Polsce i na świecie oraz jego konsekwencje  (np. problem głodu i niedożywienia),

11) opisać działania podejmowane w celu zwiększania lub ograniczania produkcji żywności,

12) scharakteryzować cele i zasady rolnictwa ekologicznego,

13) scharakteryzować rybactwo, rybołówstwo i leśnictwo w Polsce i na świecie,

14) przedstawić wpływ rolnictwa, rybactwa, rybołówstwa i leśnictwa na środowisko geograficzne,

15) przedstawić podział przemysłu i jego funkcje,

16) porównać strukturę i rolę przemysłu w krajach o różnym poziomie rozwoju gospodarczego,

17) scharakteryzować czynniki lokalizacji różnych gałęzi przemysłu,

18) scharakteryzować najważniejsze gałęzie przemysłu  w Polsce i na świecie, np. przemysł paliwowo - energetyczny, przemysł zaawansowanych technologii,

19) wykazać się znajomością cech i rozmieszczenia wielkich regionów oraz okręgów przemysłowych na świecie,

20) przedstawić okręgi przemysłowe w Polsce,

21) opisać wpływ przemysłu na środowisko geograficzne,

22) wykazać się znajomością zalet i wad poszczególnych rodzajów transportu,

23) przedstawić wpływ warunków przyrodniczych i społeczno-gospodarczych na rozwój i strukturętransportu w Polsce i na świecie,

24) scharakteryzować sieć transportu i jej zmiany w Polsce i na świecie,

25) wyjaśnić zróżnicowanie udziału poszczególnych rodzajów transportu w przewozach i pracy przewozowej w Polsce i na świecie,

26) scharakteryzować zmiany w zakresie środków i sieci transportu w Polsce i na świecie,

27) wykazać zmiany znaczenia poszczególnych rodzajów transportu wraz z rozwojem społeczno-gospodarczym, 29

28) opisać wpływ transportu na środowisko geograficzne,

29) przedstawić rozwój oraz rolę łączności w gospodarce Polski i świata,

30) wykazać zróżnicowanie znaczenia sektora usług w krajach o różnym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego,

31) przedstawić rolę usług finansowych w życiu społecznym i gospodarczym danego kraju,

32) wykazać wpływ międzynarodowej wymiany handlowej na rozwój społeczno-gospodarczy państw,

33) przedstawić czynniki rozwoju handlu międzynarodowego,

34) przedstawić rodzaje obrotów w handlu międzynarodowym Polski i innych krajów,

35) scharakteryzować strukturę towarową i geograficzną obrotów handlu światowego oraz Polski,

c) rozwój społeczno - gospodarczy,

Zdający potrafi:

1) przedstawić mierniki poziomu rozwoju społecznogospodarczego i jakości życia ludności,

2) scharakteryzować fazy rozwoju społecznogospodarczego: przedindustrialną, industrialnąi postindustrialną,

3) scharakteryzować różne koncepcje rozwoju gospodarczego państw i regionów, w tym ekorozwój,

4) przedstawić cechy rozwoju społeczno-gospodarczego państw oraz regionów świata i Polski,

5) wyjaśnić dysproporcje rozwoju społecznogospodarczego krajów oraz regionów świata i Polski,

6) podać przykłady działań zmniejszających dysproporcje rozwoju społeczno-gospodarczego krajów oraz regionów świata i Polski,

d) wybrane zagadnienia geografii politycznej  (w tym elektoralnej),

Zdający potrafi:

1) scharakteryzować polityczne zróżnicowanie współczesnego świata, w tym podział mórz i oceanów,

2) przedstawić geopolityczne położenie Polski w Europie,

3) scharakteryzować współpracę w ramach euroregionów oraz miast i gmin bliźniaczych,

4) wykazać się znajomością głównych organizacji pozarządowych, ich celów i zasad działania,

5) przedstawić trwałe i zmienne elementy zachowań wyborczych w Polsce i krajach Unii Europejskiej,

6) wyjaśnić regionalne zróżnicowanie preferencji wyborczych w Polsce,

4. Relacje człowiek a środowisko:

a) zmiany tych relacji  na różnych etapach rozwoju społeczno – gospodarczego oraz zmiany poglądów na temat tych relacji,

Zdający potrafi:

1) przedstawić poglądy filozoficzne, dotyczące relacji człowiek–środowisko przyrodnicze i ich ewolucję,

2) scharakteryzować przykłady zależności człowiek - środowisko na różnych etapach rozwoju cywilizacyjnego,

b) globalne i regionalne problemy środowiskowe, przykłady międzynarodowej  i regionalnej współpracy w ich rozwiązywaniu,

Zdający potrafi:

1) scharakteryzować globalne i regionalne problemy środowiskowe,

2) opisać przykłady działań podejmowanych przez rządy państw, organizacje międzynarodowe i regionalne w celu rozwiązywania problemów globalnych, transgranicznych i lokalnych,

c) geograficzne uwarunkowania stanu zdrowotnego ludności na wybranych przykładach.

Zdający potrafi:

1) scharakteryzować cechy i rozmieszczenie najbardziej rozpowszechnionych chorób (w tym cywilizacyjnych) w Polsce i na świecie,

2) przedstawić i wyjaśnić zróżnicowanie stanu zdrowia ludności w Polsce i na świecie,

3) przedstawić globalne i regionalne działania podejmowane w celu zapobiegania oraz zwalczania chorób cywilizacyjnych i zakaźnych.

II. KORZYSTANIE Z INFORMACJI

Zdający wykorzystuje i przetwarza informacje:

1. Pozyskuje informacje geograficzne:

a) planuje tok postępowania, określającego sposób pozyskania informacji,

Zdający potrafi:

1) wskazać źródła i sposoby pozyskiwania informacji bezpośrednich („z pierwszej ręki”) oraz pośrednich (przetworzonych) na dany temat,

2) przedstawić plan działań, służących pozyskiwaniu informacji bezpośrednich („z pierwszej ręki”) oraz pośrednich (przetworzonych).

b) ocenia wiarygodność i przydatność informacji z różnych źródeł, klasyfikuje informacje, prognozuje na podstawie informacji, abstrahuje w oparciu o informacje, przetwarza informacje,

Zdający potrafi:

1) ocenić wiarygodność i przydatność pozyskanych informacji do realizacji określonych celów,

2) dokonać klasyfikacji informacji według podanych kryteriów lub zastosować różne kryteria do klasyfikowania informacji,

3) prognozować, tj. przedstawić przyszły stan, przebieg zdarzeń, natężenie zjawisk, ich konsekwencje na podstawie odczytanych informacji oraz znajomości przebiegu zjawisk i procesów,

4) abstrahować na podstawie informacji, czyli wybrać najistotniejsze informacje dla danego zagadnienia,

5) prezentować wyniki analiz geograficznych różnymi metodami, np. słownymi, graficznymi, statystycznymi, matematycznymi,

6) wykorzystać własną wiedzę geograficzną oraz źródła informacji geograficznej do wykonywania obliczeń:

a) matematyczno-geograficznych,

b) astronomiczno-geograficznych,

c) w zakresie geografii społeczno-ekonomicznej,

7) wykorzystać informacje zapisane w różnej postaci

oraz własną wiedzę do opisywania oraz wyjaśniania

zdarzeń, zjawisk i procesów,

2) uogólnia treści geograficzne,

Zdający potrafi:

na podstawie szczegółowych informacji zapisanych w różnej postaci:

a) sformułować zależność,

b) sformułować prawidłowość,

c) ustalić hierarchię,

3) określa relacje między sferami Ziemi, ich zależności od czynników zewnętrznych i wewnętrznych.

Zdający potrafi:

na podstawie podanych informacji oraz własnej wiedzy, słowami lub graficznie:

a) określić współzależności w systemie przyrodniczym Ziemi,

b) określić wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na przebieg procesów w obrębie poszczególnych sfer Ziemi i na relacje między tymi sferami,

c) przedstawić wzajemne relacje między elementami środowiska przyrodniczego a życiem i działalnością człowieka.

III. TWORZENIE INFORMACJI

Zdający charakteryzuje, ocenia i rozwiązuje problemy w różnych skalach przestrzennych i czasowych:

1) formułuje wnioski dotyczące powiązań i zależności w systemie człowiek – przyroda – gospodarka w skalach od lokalnej do globalnej,

Zdający potrafi:

1) na podstawie własnej wiedzy i doświadczenia sformułować wnioski dotyczące powiązań i wzajemnych zależności między elementami środowiska przyrodniczego a warunkami życia oraz formami działalności człowieka w różnych skalach przestrzennych i czasowych,

2) przedstawić za pomocą modelu przyczynowoskutkowego współzależności w systemie człowiek-  środowisko przyrodnicze-gospodarka,

2) ocenia zmiany zachodzące w środowisku geograficznym wraz z rozwojem społeczno - gospodarczym,

Zdający potrafi:

1) ocenić środowisko przyrodnicze pod kątem warunków życia człowieka i możliwości zagospodarowania,

2) ocenić kierunek, rozmiary i tempo zmian środowiska przyrodniczego, ludności, gospodarki (jej poszczególnych działów) na różnych etapach rozwoju społeczno-gospodarczego,

3) stosując podane lub inne logiczne kryteria podać argumenty wskazujące na pozytywne lub negatywne strony zmian,

4) ocenić konsekwencje przemian politycznych, gospodarczych, społecznych i kulturowych we współczesnym świecie,

5) przewidzieć tendencje zmian w środowisku geograficznym,

3) proponuje rozwiązania problemów istniejących w środowisku geograficznym, zgodnie z koncepcją zrównoważonego rozwoju i zasadami współpracy międzynarodowej.

Zdający potrafi:

1) sformułować oraz scharakteryzować problemy, wynikające z negatywnych zmian w środowisku geograficznym,

2) na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia podać i uzasadnić propozycje rozwiązania problemów,

3) uwzględnić zasady zrównoważonego rozwoju w propozycjach rozwiązania problemów w systemie człowiek – przyroda – gospodarka,

4) uwzględnić zasady współpracy międzynarodowej w propozycjach rozwiązania problemów transgranicznych, globalnych,

5) ocenić własne lub zaprezentowane w źródle informacji propozycje rozwiązania problemów według różnych kryteriów (np. zasad zrównoważonego rozwoju, współpracy międzynarodowej).

 

Źródło: www.cke.edu.pl

 

 

 

 


 

ARKUSZE EGZAMINACYJNE

Rok 2011 - Arkusz PP , Arkusz PR, Mapa

Rok 2010 - Arkusz PP, Arkusz PR, Mapa

Rok 2009 - Arkusz PP, Arkusz PR, Mapa

Rok 2008 - Arkusz PP Arkusz PR, Mapa

Rok 2007 - Arkusz PP,    Arkusz PR,   Mapa

Rok 2006 - Arkusz PP,    Arkusz PR,   Mapa

Rok 2005 - Arkusz PP ,   Arkusz PR,   Mapa

 

Matura próbna z Operonem:

Rok 2011 - Arkusz PP, Arkusz PR, Mapa